TOŞKENT USMON MUS’HAFI HAQIDA MA’LUMOT

1. Asli va muhim ahamiyati
Usmon mus’hafi— Qur’oni Karimning VII asrda, Hijozi xatida, kiyik terisiga yozilgan eng qadimiy qölyozmalardan biridir. Bu qölyozma Toşkentdagi Hazrati Imom majmuasining “Möyi Muborak” madrasasi muzey-kutubxonasida saqlanadi. UNESCO tomonidan 1997-yilda “Jahon xotirasi” röyxatiga kiritilgan.
2 Özbekistonga kelib qoliş tarixi
Qölyozmaning Markaziy Osiyoga qanday kelgani haqidagi rivoyatlar quyidagiça:
- Amir Temur tomonidan Saroy Berka’dan olib kelgani.
- Zohir Baybarsdan sovğa qilib olingani.
- Xöja Ahror orqali Rumdan olib kelingani.
- Holid ibn Usmon yoki Abu Bakr Qaffol Şoşiy bilan boğliq bölişi mumkin.
3. Konservatsiya va nusxa köçiriliş
2024-yilda Prezident topşiriği bilan UNESCO va boşqa xalqaro taşkilotlar iştirokida konservatsiya va restavratsiya işlari boşlangan. Loyihada Kembrij universiteti, Fransiya va Turkiyadan restavratorlar qatnaşmoqda.
2015-yilda xattot Habibulla Solih tomonidan mus’hafning aynan nusxasi yaratilgan. U 353 betdan iborat bölib, original sahifalarning nuqsonli joylarini tiklab, yetti yil davomida mukammal iş qilingan.
4. Ilmiy-hujjatli ma’lumotlar
Mus’haf tuşunçasi xalifa Abu Bakr davridan boşlab qoğoz şaklidagi Qur’on nusxalariga işlatilgan. Toşkentda saqlanayotgan bu qölyozma ularning eng qadimiylaridan biridir. Hazrati Imom majmuasi haqidagi manbalarda, mus’hafning 353 varaqdan iboratligi va Amir Temur tomonidan olib kelingani qayd etilgan.
Yakuniy tavsif:
Asli: VII asrda kiyik terisiga yozilgan eng qadimiy Mus’haflardan biri.
Saqlanadigan joyi: Toşkent, Möyi Muborak madrasasi, Hazrati Imom majmuasi.
Tarixiy manba: UNESCO “Jahon xotirasi” röyxatiga kiritilgan (1997)
Keltiriliş tarixlari: Amir Temur, Zohir Baybars, Holid ibn Usmon, boşqa versiyalar.
Restavratsiya:
2024-yilda xalqaro ekspertlar bilan konservatsiya işlari boşlangan.
5. Qöşimça ma’lumot
Mazkur qölyozma nusxasi hozirda “Turkiston Sayyidlari va Eşonlari” xalqaro taşkilotida saqlanmoqda. Qölyozma nusxasi taşkilot raisi, doktor Sardorxon Jahongir tomonidan qayta tadqiq qilingan va uning asl nusxasiga töliq mosligi sertifikat orqali tasdiqlangan.



Hurmat bilan,
“Turkiston Sayyidlari va Eşonlari” xalqaro taşkiloti ilmiy jamoasi.










